ਜੀਵਨ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ, ---ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਠਾਕੁਰ

      ਖ਼ੁਦ ਤੋਂ ਫਰਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗੇ ਕਿੱਥੇ , ਅਸੀਂ...?!

---ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਠਾਕੁਰ
ਪੇਸ਼ਕਸ਼ : ਅਨੁ.ਮਹਿੰਦਰ ਬੇਦੀ, ਜੈਤੋ
ਮੋਬਾਇਲ : 94177 30600.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ, ਬਾਲਮੀਕ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ, ਮੂਲ ਰਾਮਾਇਣ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬੜਾ ਲਾਇਕ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝੀ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ ਸੀ, ''ਬਈ ਵਾਹ, ਉਸ ਰਮਾਇਣ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸੁਣਾ।''
ਦਰਅਸਲ ਉਸ ਰਮਾਇਣ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਮੈਂ ਨਾਂਅ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਸ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਮਾਇਣ ਦੀਆਂ ਖਾਸ-ਖਾਸ ਟੂਕਾਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪੱਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਈਆਂ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਭਾਗ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਇੰਜ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤਾ ਜੋ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਸਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਭਰਮ ਵਿਚ ਸਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦ ਹੈ, ਪਰ ਸਥਿਤੀ ਯਕਦਮ ਵਿਪਰੀਤ ਸੀ।...ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕਰਮ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛੁਕ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਹੀਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਿਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਗੁਣਿਆਂ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ...ਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਣਾਇਆ ਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਬਲਮੀਕ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖਾਂਦੀ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬਾਲਕ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਉਪਰ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਬਾਲਮੀਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਏਗਾ...ਪਰ ਮਾਣ-ਅਭਿਮਾਣ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ) ਨੇ ਮੁਆਫ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਏਗਾ...
ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੱਲੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਤੇ ਤੀਜੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਖਰਚ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ, ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੁਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਹਰ ਖਾਤੇ ਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਰਕਮ ਦੱਸਦਾ, ਫੇਰ ਜਿਸ ਕਲਮ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਹੁੰਦੀ ਉਸਦੀ ਤਫ਼ਸੀਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਖਰਚੇ ਦੱਸਦਾ ਸਾਂ ਜਿਹੜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨਾਪਸੰਦ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟਾਲ ਕੇ ਝੱਟ ਦੂਜੀ ਕਲਮ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਦਾ...ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਛਿਪੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਦਿਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਰਹੇ...
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸਮਾਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲ-ਸੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਤੋਤਲਾ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲੇਖ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਦੋਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਦੇ, ਪਰ ਇੰਜ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਧਾਰਹੀਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਦਰਅਸਲ ਕਾਵਿ ਜਗਤ ਵਿਚ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਬਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਵੀ ਕਿੰਜ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ...ਜਦਕਿ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਇਕੱਲ ਵਿਚ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਇਨਸਾਨ ਵਰਗੀ ਰਹੀ ਸੀ।
     ੦੦੦ ੦੦੦ ੦੦੦